ด่านโม่ฮานของมณฑลยูนนานและด่านบ่อเต็นของ สปป.ลาว ถือเป็นเส้นทางสำคัญสำหรับการค้าไทย-ยูนนาน โดยเฉพาะการขนส่งผลไม้ไทยเข้าสู่จีน ทั้งทางถนนสาย R3A และทางรถไฟจีน-ลาว หลังด่านรถไฟโม่ฮานได้รับอนุมัติให้เป็นด่านจำเพาะเพื่อการนำเข้าผลไม้เมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2565 อย่างไรก็ตาม เหตุอุทกภัยจากฝนตกหนักในช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2569 ส่งผลให้การขนส่งสินค้าข้ามแดนผ่านด่านโม่ฮาน-บ่อเต็นต้องหยุดชะงักชั่วคราว และทำให้ผู้ประกอบการต้องมองหาช่องทางขนส่งอื่นเพื่อบรรเทาผลกระทบ
เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2569 ได้เกิดอุทกภัยในพื้นที่เมืองบ่อเต็น แขวงหลวงน้ำทา สปป.ลาว และตำบลโม่ฮาน เขตฯ สิบสองปันนา มณฑลยูนนาน ส่งผลให้ต้องระงับการขนส่งสินค้าข้ามแดนระหว่างด่านบ่อเต็น-โม่ฮาน ต่อมาด่านโม่ฮานได้ทยอยฟื้นฟูการขนส่ง โดยวันที่ 1 กันยายน 2569 สามารถรองรับการขนส่งขาเข้าเพื่อระบายรถบรรทุกจากฝั่ง สปป.ลาว ขณะที่การขนส่งขาออกยังคงระงับอยู่ ก่อนจะเริ่มฟื้นฟูการขนส่งขาออกบางส่วนในวันที่ 3 กันยายน 2569 และระดับน้ำกลับสู่ภาวะปกติในวันที่ 5 กันยายน 2569
ในช่วงที่การขนส่งผ่านโม่ฮาน-บ่อเต็นหยุดชะงัก ผู้ประกอบการจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ประกอบการสินค้าไทย-จีนที่เดิมใช้เส้นทางบกผ่าน สปป.ลาว ได้ปรับเปลี่ยนเส้นทางไปใช้ด่านท่าเรือกวนเหล่ยในเขตฯ สิบสองปันนา เพื่อเชื่อมต่อการขนส่งสินค้าระหว่างจีนกับไทยผ่านด่านท่าเรือเชียงแสนโดยตรง ส่งผลให้ปริมาณสินค้าและรถบรรทุกที่เข้าสู่ด่านท่าเรือกวนเหล่ยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และเกิดปริมาณสินค้าสะสมรอการระบาย รวมถึงรถบรรทุกที่จอดรอเป็นระยะทางยาวบนเส้นทางไปยังด่าน
แนวโน้มดังกล่าวสะท้อนถึงบทบาทของด่านท่าเรือกวนเหล่ยในฐานะทางเลือกสำคัญสำหรับการขนส่งสินค้าไทยเข้าสู่มณฑลยูนนาน โดยในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 ด่านท่าเรือกวนเหล่ยมีปริมาณการนำเข้า-ส่งออกรวมกว่า 234,300 ตัน มูลค่ากว่า 4,362 ล้านหยวน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนร้อยละ 58.9 และ 130.8 ตามลำดับ โดยเฉพาะการนำเข้าผลไม้มีปริมาณกว่า 42,700 ตัน เพิ่มขึ้น 12.2 เท่า และมีมูลค่ากว่า 721 ล้านหยวน เพิ่มขึ้น 7.9 เท่า คิดเป็นร้อยละ 32.5 ของปริมาณการนำเข้าทั้งหมดของด่าน
เมื่อเปรียบเทียบกับด่านชายแดนอื่นในพื้นที่ ด่านท่าเรือกวนเหล่ยมีข้อได้เปรียบด้านโครงสร้างพื้นฐานและการเชื่อมโยงกับไทย โดยมีเส้นทางทางด่วนตลอดสาย ขณะที่ด่านเหมิงหม่านและด่านเหมิ่งคังยังมีข้อจำกัดด้านสภาพเส้นทาง โดยเฉพาะฝั่ง สปป.ลาว นอกจากนี้ ด่านท่าเรือกวนเหล่ยยังมีสถานะเป็นด่านจำเพาะเพื่อการนำเข้าเนื้อสัตว์และผลไม้ และสามารถเชื่อมโยงกับไทยผ่านด่านท่าเรือเชียงแสนโดยตรง จึงมีศักยภาพเป็นอีกทางเลือกสำหรับการขนส่งสินค้าไทย โดยเฉพาะผลไม้เข้าสู่ยูนนาน
สำหรับไทย เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนความสำคัญของการมีเส้นทางขนส่งทางเลือกในการค้ากับจีน โดยเฉพาะสินค้าที่ต้องอาศัยความรวดเร็วในการขนส่ง เช่น ผลไม้สด การที่ผู้ประกอบการหันมาใช้ด่านท่าเรือกวนเหล่ยในช่วงที่เส้นทางโม่ฮาน-บ่อเต็นประสบปัญหา อาจทำให้ผู้ประกอบการที่เดิมยังไม่เคยใช้เส้นทางดังกล่าวมีโอกาสทดลองระบบขนส่งและประเมินประสิทธิภาพของเส้นทางใหม่ ซึ่งจากการใช้เพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในช่วงอุทกภัย อาจนำไปสู่การใช้ด่านท่าเรือกวนเหล่ยเป็นเส้นทางประจำมากขึ้นในอนาคต
ข้อมูล: สถานกงสุลใหญ่ ณ นครคุนหมิง
เรียบเรียงโดย: ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์
