ในศตวรรษที่ 21 ความสามารถในการแข่งขันของประเทศไม่ได้ขึ้นอยู่กับทรัพยากรธรรมชาติหรือเงินทุนเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับคุณภาพของทุนมนุษย์ที่สามารถสร้างองค์ความรู้ นวัตกรรมและเทคโนโลยีได้อย่างต่อเนื่องด้วย การลงทุนด้านการศึกษาจึงเป็นการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนระยะยาวที่สุด การส่งนักศึกษาไทยไปศึกษาต่อในต่างประเทศจึงควรมองเป็นการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศมากกว่าการเพิ่มโอกาสทางการศึกษาให้แก่คน ๆ เดียว
ในบรรดาประเทศที่เป็นจุดหมายของนักศึกษาต่างชาติ แคนาดามีความโดดเด่นด้านคุณภาพการศึกษาที่เกิดจากการผสมผสานวิธีการเรียนรู้ การเปิดโอกาสให้นักศึกษาพัฒนาทักษะในระดับสากล และการมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการสร้างบุคลากรแห่งอนาคต
ระบบการศึกษาของประเทศแคนาดาได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ ทั้งด้านการเรียนการสอน การวิจัยและนวัตกรรม ทำให้มหาวิทยาลัยในแคนาดาหลายแห่งได้รับการจัดอันดับเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก ความพิเศษนี้เกิดจากการที่แคนาดามีระบบนิเวศด้านการวิจัยและนวัตกรรม (Innovation ecosystem) ที่เชื่อมโยงมหาวิทยาลัย ภาครัฐ และภาคอุตสาหกรรมเข้าด้วยกัน ทำให้มหาวิทยาลัยสามารถต่อยอดองค์ความรู้ไปสู่งานวิจัย สิทธิบัตร เทคโนโลยีและธุรกิจใหม่ได้อย่างเป็นรูปธรรม
ภาพสะท้อนของระบบดังกล่าวคือเครือข่าย U15 Canada เครือข่ายมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศซึ่งผลิตงานวิจัยมากกว่าร้อยละ 80 ของงานวิจัยทั้งประเทศ และผลิตบัณฑิตระดับปริญญาเอกมากกว่าร้อยละ 70 ของประเทศ นักศึกษาในแคนาดาจึงไม่ได้เพียงเรียนรู้ในชั้นเรียน แต่ยังมีโอกาสเข้าร่วมโครงการวิจัย ได้ใช้ห้องปฏิบัติการระดับแนวหน้า และทำงานร่วมกับนักวิจัยทั้งจากภาครัฐและเอกชนตั้งแต่ระหว่างศึกษาด้วย
ในด้านวิชาการ ประเทศแคนาดามีความเข้มแข็งในสาขาที่สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจของไทยที่มุ่งสู่การเป็นเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี (Value-Based Economy) และเน้นอุตสาหกรรมแห่งอนาคต (New S-Curve) ที่ประเทศไทยต้องการกำลังคนคุณภาพสูงในการพัฒนาเศรษฐกิจระยะยาว ทั้งด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิทยาศาสตร์ข้อมูล วิศวกรรม พลังงานสะอาด เทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม แร่ธาตุสำคัญ (Critical Minerals) วิทยาศาสตร์สุขภาพ เทคโนโลยีการเกษตรและอาหารตลอดจนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
นอกเหนือจากความรู้ทางวิชาการ ระบบการศึกษาของประเทศแคนาดายังให้ความสำคัญกับความรู้ด้านการพัฒนาแห่งศตวรรษที่ 21 เช่น การคิดเชิงวิเคราะห์ การแก้ไขปัญหา การสื่อสาร การทำงานเป็นทีม ภาวะผู้นำและการทำงานร่วมกับผู้คนจากหลากหลายวัฒนธรรม ซึ่งทักษะเหล่านี้ล้วนเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานทั่วโลก และเมื่อนักศึกษาต่างชาติในประเทศแคนาดาสำเร็จการศึกษาแล้ว ประเทศยังเปิดโอกาสให้นักศึกษาต่างชาติสะสมประสบการณ์การทำงานหลังสำเร็จการศึกษาในสายอาชีพที่เกี่ยวข้องกับสาขาวิชา เพื่อให้ผู้เรียนมีโอกาสนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้จริง
อีกหนึ่งจุดแข็งของประเทศแคนาดาคือการเป็นประเทศสองภาษา จากการใช้ทั้งภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาราชการ ทำให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษควบคู่ไปกับการเรียนรู้ภาษาฝรังเศสในชีวิตจริงและการเข้าเรียนในหลักสูตรสองภาษา ความสามารถด้านภาษาถือเป็นทักษะสำคัญของบุคลากรยุคใหม่ โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานในองค์การระหว่างประเทศ บริษัทข้ามชาติ หน่วยงานด้านการทูต ความร่วมมือระหว่างประเทศ และการค้าระหว่างประเทศ
ภาคการศึกษายังเป็นหนึ่ง่ในกลไกสำคัญของเศรษฐกิจฐานความรู้ของประเทศแคนาดา ในปี 2565 นักศึกษาต่างชาติสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจมูลค่าประมาณ 37.3 พันล้านดอลลาร์แคนาดา สนับสนุน GDP กว่า 30.9 พันล้านดอลลาร์แคนาดา และรองรับการจ้างงานมากกว่า 360,000 ตำแหน่ง สะท้อนให้เห็นว่ารัฐบาลแคนาดามองการศึกษาเป็นทั้งการพัฒนาทรัพยากร และการพัฒนาขีดความสามารถทางเศรษฐกิจของประเทศ
สำหรับประเทศไทย คุณค่าของการส่งนักศึกษาไปศึกษาต่อในประเทศแคนาดาไม่ได้สิ้นสุดเมื่อรับปริญญา แต่เป็นการพัฒนาต้นทุนมนุษย์ที่มีความรู้ซึ่งสามารถนำมาสนับสนุนการพัฒนาภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการศึกษาของประเทศ รวมทั้งเป็นสะพานเชื่อมความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน งานวิจัย และนวัตกรรมระหว่างประเทศไทยและแคนาดาในระยะยาว ทุกทุนการศึกษาที่ประเทศไทยสนับสนุนจึงไม่ควรถูกมองเป็นค่าใช้จ่าย แต่เป็นการลงทุนระยะยาวเพื่ออนาคตของประเทศไทยอย่างแท้จริง
ข้อมูล: สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงออตตาวา
เรียบเรียงโดย: ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์
