3 ชาติมหาอำนาจยุโรปตั้งนิติบุคคลเฉพาะกิจ เลี่ยงความเสี่ยงกรณีสหรัฐฯ คว่ำบาตรอิหร่าน

            จากความเคลื่อนไหวของภาคธุรกิจในเยอรมนีต่อการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านและการถอนตัวของสหรัฐฯ จาก Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) ล่าสุดเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2562 เยอรมนี ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักรได้ประกาศระหว่างการประชุมคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปที่กรุงบูคาเรสต์ว่าจะตั้งนิติบุคคลเฉพาะกิจ (Special Purpose Vehicle – SPV/Special Purpose Entity – SPE) ชื่อ INSTEX (Instrument in Support of Trade Exchanges) โดยการดำเนินกิจการของ INSTEX จะเป็นตัวกลางทางการเงิน (financial intermediary) ทำหน้าที่เป็นสำนักหักบัญชี (clearing house) แทนที่สถาบันการเงินปกติสําหรับบริษัทในยุโรปที่ต้องการเลี่ยงการถูกคว่ำบาตรโดยสหรัฐฯ เนื่องจากดำเนินกิจกรรมทางธุรกิจกับอิหร่าน โดย INSTEX จะจดทะเบียนในฝรั่งเศสและมีนาย Per Fischer อดีตผู้บริหารธนาคาร Commerzbank เป็น CEO [su_spacer size=”20″]

            กลไกการทำงานของ INSTEX คือ เมื่อบริษัทเยอรมันขายสินค้าให้บริษัทอิหร่าน บริษัทจะไม่ได้รับเงินจากบริษัทอิหร่านโดยตรง แต่ INSTEX จะโอนเงินจากบัญชีของบริษัทเยอรมันอีกแห่งที่ซื้อสินค้าจากอิหร่านไปให้ ธุรกรรมทางการเงินจึงเกิดขึ้นระหว่างเอกชนเยอรมันผ่าน INSTEX ไม่เกี่ยวข้องกับบริษัทอิหร่าน กลไกดังกล่าวจะทำให้อิหร่านสามารถขายสินค้า เช่น น้ำมันและก๊าซแก่บริษัทเยอรมนี ฝรั่งเศส หรือสหราชอาณาจักรได้ ในขณะที่บริษัทเยอรมัน ฝรั่งเศส หรือสหราชอาณาจักร สามารถขายสินค้าที่อิหร่านต้องการ เช่น ยา อาหาร และเครื่องจักร ทั้งนี้ หากกลไกดังกล่าวประสบความสำเร็จ อาจเปิดให้บริษัทจากประเทศในสหภาพยุโรปอื่น ๆ ใช้บริการด้วยได้ อนึ่ง การใช้บริการ INSTEX หรือไม่จะเป็นการตัดสินใจของแต่ละบริษัท ซึ่งต้องทราบถึงความเสี่ยงของการถูกคว่ำบาตร โดยสหรัฐฯ อยู่แล้ว และการตั้ง INSTEX ไม่เกี่ยวข้องกับท่าทีของสหภาพยุโรปหรือของรัฐบาลเยอรมนีต่อกรณีอิหร่าน [su_spacer size=”20″]

            ทั้งนี้ มีข้อสังเกตว่าหลังจากเยอรมนียกเลิกมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านในปี 2559 การค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศเพิ่มขึ้นสูงสุดในปี 2560 โดยมีมูลค่า 3.4 พันล้านยูโร (เยอรมนีส่งออก 3 พันล้านยูโร นําเข้า 400 ล้านยูโร) โดยเยอรมนีเป็นแหล่งนําเข้าสินค้ายาและเครื่องจักรหลักของอิหร่าน แต่หลังจากสหรัฐฯ ถอนตัวจาก JCPOA มูลค่าการค้าสองฝ่ายลดลงมากกว่า 15% โดยส่วนใหญ่เป็นการส่งออกจากเยอรมนีที่ลดลง โดยเฉพาะเหล็กและอลูมิเนียมและเครื่องจักรสำหรับอุตสาหกรรมน้ำมันและยานยนต์ [su_spacer size=”20″]

สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเบอร์ลิน