ศาสตร์การนวดแผนไทยเป็นภูมิปัญญาอันล้ำค่าที่คนไทยได้คิดค้นขึ้นมาอย่างยาวนานและได้รับความนิยมทั้งจากคนไทยและคนต่างชาติมาโดยตลอด เนื่องจากสามารถเป็นได้ทั้งการนวดเพื่อผ่อนคลายและการนวดเพื่อบำบัดอาการทางกล้ามเนื้อประเภทต่าง ๆ เราจึงได้เห็นร้านนวดแผนไทยเกิดขึ้นมากมายทั้งตามห้างสรรพสินค้า แหล่งท่องเที่ยวในประเทศ รวมไปถึงย่านธุรกิจที่สำคัญในเมืองต่าง ๆ รอบโลก ร้านนวดแผนไทยเหล่านี้ จึงเป็นแหล่งสร้างอาชีพและรายได้ที่สำคัญของแรงงานที่เกี่ยวข้อง [su_spacer size=”20″]
สำหรับในบทความชิ้นนี้ กระทรวงการต่างประเทศ จะพาทุกท่านไปสำรวจโอกาส ความท้าทายและอุปสรรค ของธุรกิจนวดไทยในต่างประเทศ ซึ่งรายงานมาจากสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ไทยในต่างประเทศ เพื่อให้แรงงานนวดไทยที่สนใจเดินทางไปทำงานในต่างประเทศ รวมไปถึงผู้ประกอบการที่ต้องการเปิดร้านนวดแผนไทยในต่างประเทศ ได้เตรียมความพร้อมก่อนตัดสินใจเดินทางหรือไปลงทุน ซึ่งจะทำให้แรงงานและผู้ประกอบการได้รับประโยชน์สูงสุดและลดโอกาสการถูกหลอกลวงหรือเอารัดเอาเปรียบในสังคมต่างชาติ ต่างภาษา [su_spacer size=”20″]
โอกาสของการนวดแผนไทยในต่างประเทศ
การนวดแผนไทยยังมีโอกาสเติบโตในต่างประเทศได้อีกมาก โดยปัจจัยสำคัญของความนิยมในการนวดแผนไทยมาจากความประทับใจของนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เคยเดินทางเข้ามานวดแผนไทยในไทย และยังคงต้องการใช้บริการอยู่แม้จะเดินทางกลับไปยังประเทศของตนแล้วก็ตาม นอกจากนี้ ก็ยังมีปัจจัยหลักมาจากกระแสการใส่ใจสุขภาพของคนทั้งโลก ซึ่งเป็นภาวะที่เติบโตตามสถานการณ์เศรษฐกิจที่ดีขึ้น ทำให้ผู้คนสามารถจ่ายเงินเพื่อบริการด้านสุขภาพได้มากยิ่งขึ้น [su_spacer size=”20″]
หากพิจารณารายได้โดยเฉลี่ยของแรงงานนวดไทยต่อคนต่อเดือนจะพบว่า แรงงานในภูมิภาคอเมริกาเหนือจะมีรายได้สูงที่สุดประมาณ 100,000 บาท/เดือน รองลงมาคือภูมิภาคยุโรป ประมาณ 50,000 บาท/เดือนภูมิภาคอเมริกาใต้ ประมาณ 33,000 บาท/เดือน ภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ ประมาณ 30,000 บาท/เดือน และภูมิภาคเอเชีย ประมาณ 26,000 บาท/เดือน [su_spacer size=”20″]
ทั้งนี้ นอกเหนือจากการเปิดร้านนวดแผนไทยในต่างประเทศแล้ว ธุรกิจการเรียนการสอนด้านการนวดแผนไทยในต่างประเทศก็เป็นอีกหนึ่งธุรกิจที่มีศักยภาพในต่างประเทศ เนื่องจากชาวต่างชาติที่นิยมนวดแผนไทยต้องการเรียนรู้ทักษะการนวดแผนไทยในระดับเบื้องต้นมากขึ้น นอกจากนี้ ผู้ประกอบการไทยก็ยังสามารถเป็นที่ปรึกษาด้านการนวดแผนไทยในโรงแรมขนาดใหญ่หรือสถานประกอบการด้านสุขภาพที่มีอยู่ในต่างประเทศได้อีกด้วย [su_spacer size=”20″]
ความท้าทายและอุปสรรคของการนวดแผนไทยในต่างประเทศ [su_spacer size=”20″]
แรงงานนวดแผนไทยและผู้ประกอบการที่เดินทางไปเปิดธุรกิจนวดในต่างประเทศมักเจอกับความท้าทายและอุปสรรคของการนวดแผนไทยหลัก ๆ ได้แก่ (1) อุปสรรคจากแรงงาน (2) อุปสรรคจากนายจ้าง และ (3) อุปสรรคจากปัจจัยแวดล้อมในพื้นที่ ซึ่งรายละเอียดของแต่ละประเภทก็แตกต่างกันไปตามสถานการณ์เฉพาะของแต่ละบุคคล ดังนี้ [su_spacer size=”20″]
(1) อุปสรรคจากแรงงาน
[su_spacer size=”20″]
แรงงานนวดไทยที่เดินทางไปทำงานในต่างประเทศมักประสบปัญหาสำคัญ เช่น ไม่มีใบอนุญาตการทำงานตามกฎหมายของประเทศปลายทาง ลักลอบทำงานโดยใช้การตรวจลงตราเข้าประเทศประเภทนักท่องเที่ยวทำให้การควบคุมและติดตามแรงงานกลุ่มดังกล่าวเป็นไปด้วยความยากลำบากและเมื่อเกิดปัญหากับนายจ้าง เช่น การถูกบังคับให้ค้าประเวณี ลูกจ้างจึงไม่กล้าร้องเรียนหรือดำเนินคดีกับนายจ้าง ดังนั้น แรงงานนวดไทยทุกคนต้องไปทำงานด้วยวิธีที่ถูกกฎหมาย ซึ่งเมื่อเกิดปัญหาต่าง ๆ แรงงานก็จะได้รับสิทธิความคุ้มครองและการชดเชยตามกฎหมายแรงงานท้องถิ่น [su_spacer size=”20″]
นอกจากนี้ แรงงานนวดแผนไทยบางส่วนยังขาดความรู้และทักษะด้านการนวดแผนไทยที่ถูกต้องซึ่งแม้แรงงานบางส่วนจะสำเร็จหลักสูตรของสถาบันในประเทศไทยมาแล้วแต่ก็ยังไม่สามารถนำองค์ความรู้มาใช้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น แรงงานควรศึกษาศาสตร์การนวดแผนไทยอย่างเคร่งครัดและฝึกปฏิบัติจนชำนาญ ซึ่งนอกจากจะทำให้ผู้ใช้บริการเกิดความประทับใจในการนวดแผนไทยแล้ว ยังจะเป็นผลดีต่อภาพลักษณ์ของประเทศไทยและคนไทยในภาพรวมด้วย [su_spacer size=”20″]
การขาดทักษะการใช้ภาษาต่างประเทศก็เป็นอีกหนึ่งปัญหาสำคัญของแรงงานนวดแผนไทยที่ทำให้ไม่สามารถสื่อสารและให้บริการได้ตรงกับความต้องการของลูกค้า และในบางประเทศเช่นสหรัฐอเมริกาจะมีข้อกำหนดให้ผู้ให้บริการนวดต้องสอบวัดระดับภาษาอังกฤษด้วย ทำให้แรงงานนวดแผนไทยที่ไม่สามารถใช้ภาษาอังกฤษได้เสียโอกาสที่สำคัญไป ดังนั้น แรงงานนวดไทยควรเตรียมความพร้อมด้านภาษาต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันและการนวดแผนไทยติดตัวไว้ด้วย ซึ่งจะทำให้สามารถบริการลูกค้าได้อย่างตรงจุดและเป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต [su_spacer size=”20″]
(2) อุปสรรคจากนายจ้าง
[su_spacer size=”20″]
การที่นายจ้างไม่ทำตามข้อตกลงในสัญญาจ้างก็เป็นอีกหนึ่งปัญหาที่แรงงานนวดไทยต้องประสบอยู่บ่อยครั้ง โดยมีลักษณะปัญหาที่สำคัญได้แก่ การจ่ายเงินเดือนล่าช้า การจ่ายเงินเดือนไม่ตรงตามสกุลเงินที่ตกลงกันไว้ การให้ทำงานล่วงเวลาโดยไม่จ่ายค่าตอบแทน การบังคับให้ทำงานโดยไม่มีวันหยุด และการจัดที่พักซึ่งมีความแออัดและไม่ถูกสุขอนามัยให้แก่ลูกจ้าง เป็นต้น [su_spacer size=”20″]
ปัญหาสำคัญอีกประการหนึ่งที่พบบ่อยคือ การดำเนินธุรกิจแอบแฝงโดยเชื่อมโยงการนวดไทยเข้ากับการค้าประเวณี ซึ่งส่งผลกระทบเชิงลบต่อภาพลักษณ์ของการนวดแผนไทยเป็นอย่างมาก [su_spacer size=”20″]
(3) อุปสรรคจากปัจจัยแวดล้อมในพื้นที่
[su_spacer size=”20″]
ข้อจำกัดด้านกฎระเบียบในการขอใบอนุญาตทำงานในต่างประเทศเป็นอุปสรรคที่สำคัญที่ทำให้แรงงานนวดไทยที่มีความรู้และความสามารถไม่สามารถไปปฏิบัติงานในต่างประเทศได้ ทำให้นายจ้างเลือกที่จะจ้างคนท้องถิ่นมาทำงานแทนแรงงานจากไทย โดยพนักงานนวดท้องถิ่นส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ไม่มีความรู้และความเชี่ยวชาญด้านการนวดแผนไทยที่แท้จริงจึงส่งผลต่อชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของการนวดแผนไทยในระยะยาว [su_spacer size=”20″]
ผู้ประกอบการร้านนวดแผนไทยในต่างประเทศมักประสบปัญหาการจัดหาอุปกรณ์ที่ใช้ในการนวดแผนไทย จึงจำเป็นต้องนำเข้าในราคาสูงและวัสดุอุปกรณ์บางชนิดมีข้อจำกัดในการนำเข้า เช่น พืชสมุนไพรที่มีข้อกำหนดการนำเข้าที่เข้มงวด [su_spacer size=”20″]
อีกทั้งปัจจุบัน การนวดแผนไทยกำลังเผชิญการแข่งขันจากศาสตร์การนวดตะวันออกของประเทศอื่น ๆ โดยเฉพาะจีน อินเดีย และญี่ปุ่น ซึ่งบ่อยครั้งมีอัตราค่าบริการที่ต่ำกว่าทำให้ผู้ใช้บริการโดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียหันไปเลือกศาสตร์การนวดจากประเทศอื่น ทั้งนี้ การนวดแผนไทยมักถูกมองว่าเป็นการนวดเพื่อผ่อนคลาย ในขณะที่การนวดศาสตร์อื่น เช่น การนวดแผนจีนถูกมองว่าเป็นการนวดเพื่อการรักษา [su_spacer size=”20″]
นอกจากนี้ การนวดแผนไทยยังคงเผชิญกับความท้าทายอื่น ๆ เช่น การขาดรายได้ในบางฤดูกาลเช่น ผู้ให้บริการในโรงแรมที่อยู่บนเกาะจะขาดรายได้ช่วงฤดูหนาวที่เกาะท่องเที่ยวปิดตัว โดยเฉพาะในภูมิภาคยุโรปและอเมริกาเหนือ นอกจากนั้น ในพื้นที่แถบภูมิภาคอเมริกาใต้ ความนิยมในการนวดแผนไทยยังจำกัดอยู่ในเฉพาะกลุ่มคนที่เคยเดินทางมาท่องเที่ยวในประเทศไทยเท่านั้น [su_spacer size=”20″]
ผู้ประกอบการนวดไทยในต่างประเทศจึงควรหาแนวทางเพื่อรับมือกับอุปสรรคต่าง ๆ เช่น ด้านอุปกรณ์ หรือด้านข้อจำกัดในช่วงเวลาการเปิดร้านไว้ด้วย โดยอาจจะรวมกลุ่มกันระหว่างผู้ประกอบการเพื่อลดต้นทุน การนำเข้า หรืออาจหาวัตถุดิบท้องถิ่นที่ทดแทนการนำเข้าได้ เป็นต้น เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน กับศาสตร์การนวดจากประเทศอื่น [su_spacer size=”20″]
ทั้งนี้ หากคนไทยที่ไปทำงานในต่างประเทศไม่ได้รับความสะดวก ถูกเอารัดเอาเปรียบ หรือได้รับการดูแล ไม่เป็นไปตามที่ตกลงหรือทำสัญญากับนายจ้าง สามารถติดต่อกระทรวงการต่างประเทศเพื่อขอรับคำแนะนำได้ โดยเจ้าหน้าที่ฝ่ายกงสุลประจำสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ที่ดูแลเขตพื้นที่นั้นพร้อมให้ความช่วยเหลือคุ้มครองแรงงานไทยอย่างเต็มความสามารถ เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีของชีวิตคนไทยในต่างแดนทุกคน [su_spacer size=”20″]
ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์
กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ
