การเติบโตและพัฒนาเมืองสะท้อนการเปลี่ยนแปลงและการเติบโตทางเศรษฐกิจและสปป.ลาว ก็เป็นหนึ่งในประเทศที่มีนโยบายด้านการขนส่งคมนาคมขนส่งและการพัฒนาความเชื่อมโยงเพื่อรองรับการเติบโตของชุมชนเมือง (urbanization) แผนงานของรัฐบาลเพื่อมุ่งเน้นการพัฒนารูปแบบการคมนาคมขนส่งและการเชื่อมโยงการขนส่งหลายรูปแบบ (multimodal transports) เพิ่มทางเลือกให้กับประชาชนในระยะต่อไป
จากการดำเนินการก่อสร้างโครงการ BRT (Bus rapid transit) ในปี 2568 เริ่มได้รับข้อคิดเห็นและกระแสต่อต้านจากภาคประชาสังคม จากการปิดช่องทางการจราจรโดยเฉพาะในช่วงเวลาที่เร่งด่วนตลอดจนการก่อสร้างที่ใช้เวลานานโดยไม่มีแบบแผนการจราจรเพื่อรองรับการก่อสร้างดังกล่าวจนส่งผลกระทบต่อการจราจร นำมาสู่การจัดทำการศึกษาและรับฟังปัญหาจากหลายภาคส่วนเพิ่มเติมเพื่อให้ก่อเกิดประโยชน์และสอดคล้องกับวิถีการใช้งานให้มากที่สุด ความสำคัญของโครงการดังกล่าวประเมินคร่าวๆได้ดังนี้
- พฤติกรรมการเดินทางของประชาชนในเขตนครหลวงเวียงจันทร์ เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่นิยมเดินทางด้วยรถยนต์เป็นจำนวนมาก โครงการ BRT ยังขาดเรื่องการจัดพื้นที่จอดรถยนต์และรถจักรยานยนต์ ซึ่งต้องใช้เวลาสร้างวัฒนธรรมใช้ระบบขนส่งสาธารณะโดยภาครัฐให้การสนับสนุนและพัฒนาระบบขนส่งมวลชนเพื่อสอดคล้องกับวิถีชีวิตของประชาชนผู้ใช้งาน
- โครงสร้างพื้นฐานของเมืองเดิมอาจไม่รองรับรูปแบบของการพัฒนา เช่น ขนาดและพื้นผิวการใช้งานของถนน จุดกลับรถ รวมถึงที่จอดรถยนต์และรถจักรยานยนต์ของแต่ละสถานียังไม่เพียงพอ จึงจำเป็นต้องปรับแผนงานที่จะต้องบูรณาการร่วมกันกับหลายหน่วยงาน
- การบูรณาการระบบตั๋วและเส้นทาง feeder พัฒนาและบูรณาการการเชื่อมต่อของระบบ BRT กับรถโดยสาร รถสามล้อ รถรับจ้างท้องถิ่น เพื่อให้สามารถรองรับและอำนวยความสะดวกในการใช้งานอย่างเป็นระบบ
- การบริหารจัดการภายหลังโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จ รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องพิจารณาแนวทางการจัดการโครงการหลังก่อสร้างแล้วเสร็จ เพื่อดูแลภาพรวม ตลอดจนรับฟังผลกระทบ บำรุงรักษาสถานีโดยสารเพื่อเปิดการใช้งานให้เกิดประโยชน์สูงสุดในภาพเดียวกัน
นอกจากนี้การคำนึงถึงการลงทุนที่พัฒนาแล้วแนวคิดที่จะช่วยเสริมการเติบโตของเมืองและระบบขนส่งสาธารณะในระยะถัดไป เพื่อพัฒนาในระยะยาวที่อาจก่อประโยชน์ต่อไปในอนาคตมีข้อเสนอและแนะแนวทางดังต่อไปนี้
- การบูรณาการระบบขนส่งหลายรูปแบบหรือแบบต่อเนื่อง (Multimodal Transport) การนำโครงการ BRT เชื่อมโยงเข้ากับรูปแบบการขนส่งเดิมและการใช้งานของสถานีโดยสารปลาย อาทิ การเชื่อมต่อเข้ากับสนามบินสากลวัดไต เพื่อเพิ่มทางเลือกการเดินทางเข้าเขตชุมชนเมืองของนครหลวงเวียงจันทร์, เชื่อมต่อรถไฟลาว – จีน, สถานีรถไฟนครหลวงเวียงจันทร์ ลาว-ไทย และเส้นทางอื่นๆ การพัฒนาระบบขนส่งท้องถิ่นเพื่อให้สามารถให้บริการได้อย่างต่อเนื่องและวางแผนการใช้ตั๋วร่วม การพัฒนาแอพลิเคชั่นเดียวสำหรับการชำระค่าบริการโดยสารร่วมกัน
- การพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจรอบสถานีโดยสาร การสนับสนุนชุมชนโดยการสร้างธุรกิจที่เกี่ยวข้อง อาทิ ของฝากที่ระลึก การเช่าจักรยาน การพัฒนาพื้นที่สีเขียว ร้านขายของที่ระลึกและบริการเพื่อสร้างความต่อเนื่องของการพัฒนาระบบขนส่งและ use friendly ต่อนักท่องเที่ยว
- สร้างความตระหนักรู้และรณรงค์สร้างพฤติกรรมของผู้ใช้ใหม่ (Public awareness) รัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเปิดการทดลองการใช้งานโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายและจัดโครงการรณรงค์เพื่อส่งเสริมการใช้งานในช่วงระยะเวลาหนึ่ง
- การบริหารในรูปแบบกึ่งเอกชน อาจเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมการเดินรถและช่วยลดภาระของภาครัฐและเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการในอนาคต
ทั้งนี้ การพัฒนาและการเปลี่ยนแปลงอาจต้องคำนึงถึงผู้โดยสารและผู้ใช้งานประชาชนทั่วไป ตลอดจนชุมชนโดยรอบที่อาจได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมจากการก่อสร้าง การให้บริการจากภาครัฐและเอกชนและภาคประชาชนจึงต้องร่วมมือกันและหาจุดสมดุลกึ่งกลางที่จะช่วยผลักดันส่งเสริมการพัฒนารูปแบบการขนส่งสาธารณะก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
บทความโดย สถานเอกอัคราชทูต ณ เวียงจันทน์
เรียบเรียงโดย ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์
