สถานการณ์และแนวโน้มตลาดสินค้าอาหารสดออนไลน์ในจีน

            ตลาดสินค้าอาหารสดออนไลน์หรืออีคอมเมิร์ซ (Fresh Food e-Commerce) ในจีนเริ่มพัฒนาขึ้นครั้งแรกในปี 2548 โดยมีแพลตฟอร์ม Yiguo.com (อี้กั่ว) เป็นแพลตฟอร์มสินค้าอาหารสดออนไลน์แห่งแรกของจีน จากรายงานการศึกษาของ iresearch Global (www.iresearchchina.com) และศูนย์วิจัยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (www.10Cec.cn) เกี่ยวกับสถานการณ์และแนวโน้มธุรกิจอีคอมเมิร์ซสินค้าอาหารสดในจีนปี 2560 ระบุว่า ธุรกิจอีคอมเมิร์ซสินค้าอาหารสดในจีนเติบโตอย่างรวดเร็ว ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยกว่าร้อยละ 50 ต่อปี โดยในปี 2560 ธุรกิจอีคอมเมิร์ซสินค้าอาหารสดของจีนมีมูลค่ารวม 139,130 ล้านหยวน ขยายตัวเพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้าร้อยละ 59.7[su_spacer size=”20″]

            ในช่วงปี 2559-2560 เป็นช่วงที่มีการล้างไพ่ผู้เล่นในตลาดใหม่ ผู้เล่นขนาดกลางและเล็กหลายรายต้องปิดตัวลง  ถูกซื้อหรือควบรวมกิจการโดยผู้เล่นรายใหญ่ และเป็นช่วงเดียวกับที่แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่อย่างอาลีบาบา และ JD.com รุกเข้าทําตลาดสินค้าอาหารสดออนไลน์ ซึ่งได้มีการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานทั้งด้านห่วงโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ รวมถึงนํามาซึ่งโมเดลการดําเนินธุรกิจใหม่ ๆ โดยปัจจัยสําคัญที่ส่งผลต่อการพัฒนาตลาดสินค้าอาหารสดออนไลน์คือระบบโลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็น (Cold Chain Logistics)  ซึ่งครอบคลุมเมือง 1st-tier และ 2nd-tier เป็นหลัก โดยผู้ซื้ออาหารสดออนไลน์ร้อยละ 41.4 จะมาจากเมือง 1st-tier (เช่น ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กวางโจว เซินเจิ้น) และร้อยละ 40.4 จะมาจากเมือง 2nd-tier ขณะที่การเดิบโตของตลาดในเมืองที่เป็น 3rd – tier มีการขยายตัวสูงถึงกว่าร้อยละ 400 ต่อปี[su_spacer size=”20″]

            จากผลการสํารวจพบว่า Integrated e-Commerce Platform (ซุปเปอร์มาเก็ต+อาหารและเครื่องดื่ม) เป็นรูปแบบที่ลูกค้าใช้บริการบ่อยที่สุด ประมาณร้อยละ 80 ของผู้บริโภคที่มีการซื้อสินค้าอาหารสดออนไลน์ มักจะสั่งซื้อสินค้าอาหารสดจากแพลตฟอร์มประเภทนี้ โดยเป็นการเปิดแผนกสินค้าอาหารสดเพิ่มบน Integrated e-Commerce Platform ซึ่งมีทั้งที่เป็นลักษณะร้านค้าและแพลตฟอร์มเปิดขายเอง (B2C และ B2B2C) เช่น JD Fresh ภายใต้ JD.com และ Mr. Fresh ภายใต้ Tmall.com  สําหรับแพลตฟอร์มที่มีการผสมผสานระหว่างร้านค้าออนไลน์กับออฟไลน์จะมีจํานวนลูกค้าน้อยกว่ามาก แต่ลูกค้าจะมีความถี่ในการซื้อสูง โดยร้อยละ 68.1 ของลูกค้าที่ซื้อสินค้าบนแพลตฟอร์มรูปแบบ Integrated e-Commerce Platform จะมีการสั่งซื้ออย่างน้อย 1 ครั้ง/สัปดาห์ จากข้อมูลมี 2560 พบว่า อาหารสดที่ผู้บริโภคนิยมซื้อผ่านช่องทางออนไลน์ 5 อันดับแรก ได้แก่ ผลไม้ (ร้อยละ 32) ผลิตภัณฑ์จากนม (ร้อยละ 24.2) ผักสด (ร้อยละ 12.8) เนื้อสัตว์และไข่ (ร้อยละ 9.3) และ สัตว์น้ำ (ร้อยละ 9) ข้อมูลการซื้อสินค้าอาหารสดผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ของจีน JD.COM หรือ JD Fresh Goods ในปี 2560 พบว่า สินค้าอาหารสดที่มียอดขายมากที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่ ผลไม้ สัตว์น้ำและอาหารทะเลและอาหารแช่แข็ง ส่วนสินค้าอาหารสดที่มีความถี่ของคําสั่งซื้อมากที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่ เครื่องดื่มและของหวาน ผักสด และเนื้อสัตว์ สําหรับความสัมพันธ์กับรายได้ จากการสํารวจพบว่า ผู้บริโภคที่มีรายได้สูงจะมีความถี่ในการซื้อสินค้าอาหารสดออนไลน์มากตามไปด้วย โดยร้อยละ 36.8 ของครัวเรือนที่มีรายได้เกิน 30,000 หยวน/เดือน (150,000 บาท) จะมีการซื้อสินค้าอาหารสดผ่านช่องทางออนไลน์อย่างน้อย 4 ครั้ง/สัปดาห์ [su_spacer size=”20″]

            อุปสรรคสำคัญของธุรกิจสินค้าอาหารสดที่สร้างข้อจํากัดในการขยายการค้าอาหารสดออนไลน์ คือ 1) อายุการเก็บรักษาสั้น 2) สินค้าอาหารสดมีมาตรฐานอุตสาหกรรมต่ำ และ 3) ระบบเครือข่ายโลจิสติกส์ห่วงโซ่ความเย็น (Cold Chain Logistics) ที่ยังไม่ครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ ซึ่งการแก้ไขจุดอ่อนเหล่านี้จําเป็นต้องมีการนําเทคโนโลยีที่ทันสมัยเข้ามาช่วยในการ บริหารจัดการ ทั้งนี้การเข้าสู่ยุคอินเตอร์เน็ตและอีคอมเมิร์ซนํามาซึ่งการค้าปลีกแนวใหม่ พฤติกรรมผู้บริโภคเกิดการเปลี่ยนแปลง ความท้าทายสําคัญของการค้าปลีกแนวใหม่ไม่ได้มีอยู่แค่ช่องทางการขายที่เปลี่ยนแปลงไป แต่รวมถึงการยกระดับห่วงโซ่อุปทาน และการตอบสนองความต้องการผู้บริโภคที่มีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปดังที่กล่าวข้างต้น[su_spacer size=”20″]

สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงปักกิ่ง