เชงเม้ง หรือเทศกาลไหว้บรรพบุรุษ ถือเป็นประเพณีที่มีความสำคัญมากที่สุดสำหรับชาวจีน รวมถึงชาวจีนโพ้นทะเล เทศกาลดังกล่าวได้รับอิทธิพลมาจากลัทธิขงจื้อที่เน้นเรื่องความกตัญญูเป็นสำคัญ นอกจากนี้ ยังเป็นอีกหนึ่ง “วันรวมญาติ” ที่ทุกคนในครอบครัวและเครือญาติจะมาพบปะสืบสานสายสัมพันธ์กันอีกด้วย โดยปีนี้ เทศกาลเชงเม้งตรงกับวันที่ 4 เมษายน 2563 แต่ด้วยกระแสโลก เทคโนโลยีที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และความเจริญได้เข้ามาแทนที่ ส่งผลให้วิถีชีวิตของชาวจีนเปลี่ยนแปลงไปจากในอดีตไม่น้อย การประกอบพิธีใน “เทศกาลเชงเม้ง” เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่สะท้อนให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวกับโมเดล “เชงเม้งออนไลน์”
[su_spacer]
ธุรกิจรับจ้างทำความสะอาดฮวงซุ้ยและเซ่นไหว้บรรพบุรุษ และธุรกิจการเซ่นไหว้ออนไลน์ ได้เกิดขึ้นเพื่อตอบโจทย์บรรดาลูกหลาน ที่ไม่สามารถเดินทางไปประกอบพิธีเชงเม้งได้ ธุรกิจดังกล่าวเริ่มได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา และดูจะมีบทบาทเด่นชัดในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19 ที่รัฐบาลหลายเมืองไม่อนุญาติให้ประชาชนรวมกลุ่มเพื่อประกอบพิธีเชงเม้งที่สุสาน
[su_spacer]
ถึงแม้ว่า “การไหว้บรรพบุรุษออนไลน์” จะถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากกลุ่มคนหัวอนุรักษ์นิยมบางส่วนที่มองว่าหากไม่ได้ไปทำพิธีด้วยตนเองก็เหมือนกับการหลอกตนเอง การกระทำเช่นนี้ไม่ได้แสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ แถมเป็นการไม่ให้เกียรติกับบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว แต่ก็มีกลุ่มคนหัวก้าวหน้าเห็นว่าเป็นการเพิ่มความสะดวกให้กับคนที่อยู่ไกลหรือมีเหตุจำเป็นที่ทำให้ไม่สามารถกลับไปก็สามารถไหว้บรรพบุรุษและมองเห็นจากหน้าจอออนไลน์
[su_spacer]
กลับมาในสถานการณ์ปัจจุบัน แม้ว่าหลายพื้นที่ในจีนจะสามารถควบคุมการแพร่ระบาดของ COVID-19 ไว้ได้แล้ว แต่รัฐบาลยังคงต้องเฝ้าระวังและมีการดำเนินมาตรการป้องกันและควบคุมในระดับที่เข้มงวดแตกต่างกันเพื่อไม่ให้เกิดการอุบัติซ้ำในวงกว้างอีกครั้ง
[su_spacer]
ซึ่งนอกเหนือจากการรณรงค์ให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการออกนอกบ้าน หลีกเลี่ยงการไปในสถานที่ที่มีคนแออัด และการชุมนุมของคนเป็นหมู่คณะ สำหรับเทศกาลเชงเม้งที่กำลังจะมาถึงแล้ว เมื่อไม่นานมานี้ รัฐบาลกว่างซี ได้ดำเนินมาตรการให้อนุสรณ์สถานงดบริการให้ประชาชนทั่วไปชั่วคราว รวมทั้งงดทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องที่มีการชุมนุมเป็นหมู่คณะในวันเชงเม้ง ซึ่งรวมถึงการทำความสะอาดและเซ่นไหว้สุสานบรรพบุรุษด้วย
[su_spacer]
โดยรัฐบาลกว่างซีแนะนำให้ประชาชนหันมาใช้วิธีการเซ่นไหว้บรรพบุรุษรูปแบบใหม่ ซึ่งรวมถึงการใช้บริการตัวแทนเซ่นไหว้บรรพบุรุษและการเซ่นไหว้ออนไลน์ผ่านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ โดยการใช้บริการตัวแทนเซ่นไหว้นั้น รัฐบาลกำหนดแนวปฏิบัติให้ผู้ให้บริการจะต้องนัดหมายเวลาล่วงหน้า มีการควบคุมจำนวนคน และมีการตรวจวัดอุณหภูมิของตัวแทนที่จะเข้าไปทำหน้าที่แสดงความกตัญญูแทน โดยบริษัทเอกชนบางแห่งในนครหนานหนิงสนนราคาเริ่มต้นที่ 388 หยวน
[su_spacer]
นอกจากนี้ รัฐบาลกว่างซียังได้ขอความร่วมมือจากอนุสรณ์สถานให้ช่วยบำเพ็ญสาธารณะประโยชน์ด้วยการจัด “พิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษรวมด้วยตัวแทนผ่านระบบออนไลน์” โดยจะมีการถ่ายทอดสดให้ประชาชนได้แสดงความกตัญญูไปพร้อมกันผ่านแพลตฟอร์มเว็บไซต์ แอปพลิเคชัน รวมถึง Wechat official account โดยไม่ต้องไปถึงสุสานด้วยตนเอง กำหนดการจะจัดขึ้นในวันที่ 4 เมษายน 2563 เวลา 10:00-11:00 น.
[su_spacer]
ที่สำคัญ รัฐบาลได้มอบหมายให้ทุกพื้นที่ดำเนินการประชาสัมพันธ์แนวปฏิบัติดังกล่าวผ่านสื่อต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน สร้างการรับรู้และจิตสำนึกที่ดีเพื่อให้การป้องกันและควบคุมโรคระบาดได้อย่างมีประสิทธิผลชัดเจน
[su_spacer]
ซึ่งในยุคที่หลาย ๆ ประเทศกำลังตกอยู่ในภาวะคับขันจากการแพร่ระบาดของ COVID-19 รวมถึงประเทศไทยที่ว่ากันตามตรงว่ามีแนวโน้มรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ “การเซ่นไหว้ออนไลน์” ของจีนก็พอเป็นต้นแบบการเรียนรู้สำหรับประเทศไทยในการพัฒนาแนวทางการทำงานเพื่อรับมือและควบคุมการแพร่ระบาด และเป็นโมเดลธุรกิจแนวใหม่ที่ภาคธุรกิจสามารถนำไปพัฒนาและต่อยอดได้ในอนาคต
[su_spacer]
สถานกงสุลใหญ่ ณ นครหนานหนิง
